البرز در مسیر گرمایش؛ زنگ خطر تغییر اقلیم به صدا درآمد

به گزارش تک مسیر؛ کامران حقی‌آبی اظهار کرد: داده‌های بلندمدت و مدل‌های پیش‌بینی نشان می‌دهند تغییرات اقلیمی در البرز با سرعت قابل توجهی در حال وقوع است. مطالعات انجام‌شده نیز افزایش یک تا دو درجه‌ای دما در سال جاری نسبت به دوره بلندمدت را نشان می‌دهد؛ افزایشی که در دمای حداقل، به‌ویژه در ماه‌های سرد سال، بیشتر است.

وی کاهش تعداد روزهای یخبندان را نیز یکی دیگر از نشانه‌های گرم‌شدن اقلیم دانست و درباره تغییر الگوی بارش‌ها گفت: بخشی از بارش‌ها از حالت جامد به مایع تغییر کرده و افزایش شدت بارش در مدت‌زمان کوتاه‌تر می‌تواند به بارش‌های سیل‌آسا و تگرگ منجر شود؛ پدیده‌ای که در مراحل حساس رشد گیاهان خسارت‌زا خواهد بود.

حقی‌آبی افزود: برخی مطالعات در سناریوهای بدبینانه‌تر، کاهش قابل توجه بارش را پیش‌بینی می‌کنند. از سوی دیگر، موقعیت جغرافیایی البرز و قرار گرفتن آن میان تهران و رشته‌کوه البرز، پیش‌بینی دقیق وضعیت جوی را دشوارتر کرده است.

کرج؛ زیر تأثیر جزیره گرمایی

مدیرکل هواشناسی البرز با اشاره به پدیده جزیره گرمایی شهری در کرج گفت: این پدیده کاملاً قابل اندازه‌گیری است و تأثیر مستقیمی بر دمای شهر دارد.

وی افزود: افزایش بازتابندگی یا آلبیدوی سطوح شهری می‌تواند میانگین دمای استان را تا ۰.۲ درجه سانتی‌گراد کاهش دهد؛ موضوعی که تأثیر مستقیم نوع ساخت‌وساز و مصالح شهری بر دما را نشان می‌دهد.

حقی‌آبی ادامه داد: افزایش دمای ناشی از جزیره گرمایی، مصرف انرژی برای سرمایش در فصل گرم را افزایش می‌دهد و این چرخه می‌تواند به گرمایش بیشتر شهر منجر شود.

هوش مصنوعی به کمک پیش‌بینی هوا می‌آید

وی با اشاره به استفاده از فناوری‌های نوین در هواشناسی گفت: هوش مصنوعی و شبکه‌های عصبی مصنوعی به‌طور جدی در دستور کار اداره‌کل هواشناسی البرز قرار گرفته‌اند و نتایج امیدوارکننده‌ای داشته‌اند.

به گفته حقی‌آبی، بومی‌سازی و ترکیب مدل‌های اقلیمی و پیش‌بینی جوی می‌تواند شبیه‌سازی دما و بارش را نسبت به استفاده از یک مدل منفرد یا میانگین ساده چند مدل بهبود دهد.

او افزود: در کنار هوش مصنوعی، مدل‌های آماری و دینامیکی مانند GFS و WRF نیز برای ریزمقیاس‌نمایی داده‌های اقلیمی و شبیه‌سازی دقیق‌تر شرایط محلی استفاده می‌شوند.

ضرورت توسعه شبکه پایش

مدیرکل هواشناسی البرز گفت: این اداره‌کل در حال حاضر با ۴۴ ایستگاه هواشناسی شامل ایستگاه‌های سینوپتیک، فرودگاهی، کشاورزی، جاده‌ای، اقلیم‌شناسی و باران‌سنجی، وضعیت جوی استان را پایش می‌کند.

وی با اشاره به وقوع پدیده‌های گردوغبار در سال‌های اخیر، بر ضرورت توسعه ایستگاه‌های پایش گردوغبار در جنوب و غرب استان تأکید کرد.

حقی‌آبی همچنین توسعه ایستگاه‌های هواشناسی شهری، به‌ویژه در کلان‌شهرها، را ضروری دانست و گفت این ایستگاه‌ها می‌توانند با کمک به پیش‌بینی‌های دقیق‌تر و صدور هشدارهای به‌موقع، در حفاظت از جان و مال مردم نقش داشته باشند.

میان‌بر تک‌مسیر

• البرز گرم‌تر شده: مطالعات از افزایش ۱ تا ۲ درجه‌ای دما نسبت به دوره بلندمدت خبر می‌دهند.

• کرج و جزیره گرمایی: ساخت‌وساز و نوع مصالح شهری بر دما و مصرف انرژی برای سرمایش اثر مستقیم دارد.

• بارش‌های شدیدتر: تغییر الگوی بارش می‌تواند احتمال سیلاب و خسارت‌های کشاورزی را افزایش دهد.

• هوش مصنوعی در هواشناسی: شبکه‌های عصبی و مدل‌های پیشرفته برای افزایش دقت پیش‌بینی‌های جوی در البرز به کار گرفته می‌شوند.

جمع‌بندی تک‌مسیر

تغییر اقلیم برای البرز دیگر یک سناریوی دوردست نیست؛ افزایش دما، کاهش روزهای یخبندان و تغییر الگوی بارش، نشانه‌هایی هستند که اکنون در داده‌های اقلیمی استان دیده می‌شوند. در این میان، جزیره گرمایی کرج یک حلقه مهم میان تغییرات اقلیمی، ساخت‌وساز شهری و افزایش مصرف انرژی ایجاد کرده است.

در چنین شرایطی، توسعه شبکه پایش، اصلاح الگوی ساخت‌وساز و استفاده از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی در پیش‌بینی وضعیت جوی، فقط یک انتخاب فناورانه نیست؛ بخشی از ضرورت مدیریت آینده اقلیم البرز است.