زیرساخت ارتباطات ایران در دو سال؛ از رشد ظرفیت شبکه تا جهش ترانزیت ترافیک

به گزارش تک مسیر؛ بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در نشست خبری با خبرنگاران، توسعه ظرفیت شبکه را اولویت نخست این شرکت در دو سال گذشته عنوان کرد و از راه‌اندازی شبکه بحران، افزایش تاب‌آوری ارتباطات بین‌المللی، برنامه توسعه فیبرهای دریایی و تغییر مدل کسب‌وکار شرکت خبر داد.

شرکت ارتباطات زیرساخت به‌عنوان متولی ارتباطات بین‌استانی و بین‌المللی کشور، بیش از ۴۰۰ مرکز و ایستگاه در سراسر کشور دارد و شبکه فیبر نوری آن بیش از ۸۶ هزار کیلومتر را پوشش می‌دهد. شبکه انتقال نوری، شبکه IP، مراکز تبادل ترافیک داخلی، درگاه‌های بین‌الملل و ارتباطات بین‌الملل از مهم‌ترین اجزای این زیرساخت هستند.

در دو سال نخست دولت چهاردهم، پروژه‌های مختلفی در لایه‌های شبکه تعریف و اجرا شده و به گفته اکبری، پروژه‌های IGW و IP-MPLS به بهره‌برداری رسیده‌اند. ظرفیت شبکه IP کشور نیز بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و ظرفیت شبکه IP ملی به بیش از ۱۰۰ ترابیت بر ثانیه رسیده است.

فناوری شبکه IP نیز همزمان با افزایش ظرفیت، به سمت شبکه‌های مبتنی بر نرم‌افزار، اتوماسیون و فناوری‌های جدید حرکت کرده است. توسعه شبکه‌های IXP و IGW نیز دنبال شده و ظرفیت شبکه انتقال تا پایان سال به بیش از ۱۰۰ ترابیت بر ثانیه خواهد رسید.

شبکه بحران برای حفظ سرویس‌های حیاتی

یکی از پروژه‌های مهم شرکت ارتباطات زیرساخت در یک سال گذشته، راه‌اندازی شبکه بحران بوده است. این پروژه با هدف تداوم سرویس‌های حیاتی در صورت از دست رفتن سایت‌های حساس ارتباطی آغاز شد.

به گفته اکبری، پروژه شبکه بحران از نخستین روز جنگ ۱۲ روزه آغاز و در جریان جنگ ۴۰ روزه تکمیل شد و اکنون در حال ارائه خدمت است. ارتباطات صوتی، تراکنش‌های بانکی و برخی خدمات حساس دیجیتال و لجستیکی از جمله سرویس‌هایی هستند که تداوم آنها در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.

در بخش بین‌الملل نیز تعداد نقاط حضور شبکه در خارج از کشور افزایش یافته تا مدیریت قطعی لینک‌های بین‌المللی و مقابله با حملات سایبری با انعطاف و تاب‌آوری بیشتری انجام شود. این پروژه حدود یک ماه پیش به بهره‌برداری رسیده و توسعه آن در نقاط مهم تبادل ترافیک جهان ادامه خواهد داشت.

ترانزیت ترافیک؛ استفاده از موقعیت جغرافیایی ایران

توسعه ظرفیت ترانزیت داده از مسیر ایران یکی دیگر از محورهای فعالیت شرکت ارتباطات زیرساخت است. اکبری گفت فروش خدمات ترانزیت این شرکت در دو سال گذشته حدود ۱۰۰ درصد نسبت به ابتدای دولت چهاردهم افزایش یافته است.

به گفته وی، افزایش هزینه‌های ارزی شرکت، به‌ویژه در بخش خدمات بین‌المللی، یکی از چالش‌های زیرساخت بوده و توسعه ترانزیت ترافیک توانسته بخشی از این چالش را مدیریت کند. در همین مدت، در بخش پهنای باند نیز افزایش تعرفه‌ای اعمال نشده است.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی ایران را ظرفیتی برای انتقال داده میان کشورهای منطقه و سایر نقاط جهان دانست و گفت مسیر ایران می‌تواند در کنار مسیرهای موجود، به‌عنوان یک مسیر جایگزین برای انتقال داده میان آسیا و اروپا مورد استفاده قرار گیرد.

او همچنین توسعه مسیرهای ارتباطی برای اتصال شمال و جنوب و ارتباط شرق آسیا با اروپا را از ظرفیت‌های این موقعیت عنوان کرد.

چهار تا پنج فیبر دریایی در انتظار بازگشت پروژه‌ها

توسعه فیبرهای دریایی از دیگر برنامه‌های شرکت ارتباطات زیرساخت است. اکبری با اشاره به فاصله گرفتن ایران از توسعه فیبرهای دریایی بین‌المللی در سال‌های گذشته، گفت در دو سال اخیر مذاکراتی با کنسرسیوم‌ها، کشورها و اپراتورهای منطقه انجام شده است.

بر اساس اعلام وی، برای اجرای چهار تا پنج فیبر دریایی در خلیج فارس توافق‌های دوجانبه‌ای شکل گرفته و حتی به مرحله توافق رسیده بود، اما وقوع جنگ موجب توقف این پروژه‌ها شد. اکبری ابراز امیدواری کرد با بازگشت شرایط به وضعیت عادی، این پروژه‌ها دوباره دنبال شوند.

توسعه فیبرهای دریایی، از نگاه شرکت ارتباطات زیرساخت، علاوه بر افزایش پایداری ارتباطات بین‌المللی، می‌تواند زمینه حضور مؤثرتر ایران در شبکه ارتباطی منطقه را فراهم کند.

زیرساخت به دنبال تغییر مدل کسب‌وکار

اکبری یکی از برنامه‌های کلان آینده شرکت را تحول در مدل کسب‌وکار دانست. به گفته وی، سهم عمده درآمد شرکت تاکنون از تأمین ارتباطات زیرساختی بوده، اما ظرفیت‌های موجود می‌تواند این شرکت را به یک تأمین‌کننده جامع زیرساخت دیجیتال تبدیل کند.

استفاده از منابع و ظرفیت‌های شرکت و مدل‌های جدید سرمایه‌گذاری، از جمله مشارکت عمومی و خصوصی، نیز در دستور کار قرار گرفته است.

در همین چارچوب، شرکت ارتباطات زیرساخت زیرساخت‌های مورد نیاز سه قطب مرکز داده پیام، مشهد و اصفهان را فراهم کرده است. به گفته اکبری، سرمایه‌گذاران می‌توانند در این قطب‌ها برای ایجاد مراکز داده اقدام کنند و از خدمات ارتباطات زیرساخت بهره بگیرند؛ چرا که این قطب‌ها از چند مسیر به فیبرهای ارتباطی متصل هستند.

ارائه خدمات ارزش افزوده با مشارکت بخش خصوصی نیز از دیگر برنامه‌های اعلام‌شده است و قرار است چند خدمت جدید در آینده نزدیک رونمایی شود.

بررسی ورود ارتباطات زیرساخت به بازار سرمایه

استفاده از ظرفیت بازار سرمایه برای تأمین مالی پروژه‌های توسعه زیرساخت نیز در دستور کار قرار گرفته است. اکبری گفت ورود به این مسیر می‌تواند وابستگی شرکت به منابع دولتی را برای توسعه زیرساخت‌ها کاهش دهد و به تأمین مالی پروژه‌های ارتباطی کمک کند.

مطالعات مربوط به این موضوع به‌تازگی آغاز شده و کارگروهی برای بررسی ابعاد مختلف آن تشکیل شده است.

اکوسیستم دیجیتال در عصر هوش مصنوعی نیازمند بازنگری است

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت در بخش دیگری از سخنان خود، ساختار فعلی اکوسیستم دیجیتال کشور را نیازمند بازنگری دانست و گفت عصر هوش مصنوعی به چابکی، نوآوری و زیرساخت‌های پایدار و کارآمدتر نیاز دارد.

به گفته اکبری، در ساختار فعلی در بخش‌هایی انحصار وجود دارد و شرکت ارتباطات زیرساخت عمدتاً در حوزه خدمات پایه و عمده‌فروشی فعالیت می‌کند؛ در لایه‌های پایین‌تر نیز شرکت مخابرات ایران به‌عنوان اپراتور غالب فعالیت دارد.

او اعلام کرد مطالعات اولیه برای ارائه پیشنهادهای اصلاحی آغاز شده و اصلاح ساختار اکوسیستم دیجیتال نیازمند تصمیم‌گیری در سطح کلان است. شرکت ارتباطات زیرساخت نیز قرار است پیشنهادهای خود را برای طرح در سطوح تصمیم‌گیری کشور آماده کند.

میان‌بر تک‌مسیر

• عصاره خبر: شرکت ارتباطات زیرساخت در دو سال نخست دولت چهاردهم از رشد ظرفیت شبکه IP، جهش ترانزیت ترافیک و توسعه تاب‌آوری شبکه خبر داد.

• مسیر اقدام: افزایش ظرفیت شبکه، توسعه مسیرهای بین‌المللی و ترانزیت داده، تکمیل شبکه بحران و دنبال کردن فیبرهای دریایی.

• ایده تک: توسعه ترانزیت داده و مراکز داده می‌تواند یک بازار فنی برای شرکت‌های خصوصی در حوزه شبکه، دیتاسنتر، امنیت و خدمات زیرساختی ایجاد کند؛ شرط مهم آن، دسترسی شفاف بخش خصوصی به ظرفیت‌ها و مدل‌های مشارکت است.

• ایستگاه بعدی: بررسی بازار ترانزیت داده ایران و ظرفیت مراکز داده پیام، مشهد و اصفهان در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال.