نفوذ آلودگی نفتی به ۱۲ هکتار از سواحل و آب‌های قشم و هنگام

به گزارش تک مسیر؛ بر اساس بررسی‌های میدانی و نشست‌های تخصصی برگزارشده با حضور «احمدرضا لاهیجان‌زاده» معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست، «حسین امیرتیموری» فرماندار قشم و مسئولان فلات قاره در روز چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵، ابعاد تازه‌ای از آلودگی نفتی در سواحل جنوبی کشور عیان شده است.

 برآوردهای اولیه نشان می‌دهد که حدود ۱۲ هکتار از سواحل و آب‌های ساحلی جزایر قشم و هنگام درگیر این آلودگی شده‌اند که از این میزان، حدود ۳.۲ هکتار مربوط به سواحل و نزدیک به ۹ هکتار مربوط به آب‌های ساحلی است.

سواحل سوزا، شیب‌دراز، نقاشه، محدوده جنگل‌های حرای دست‌کاشت جنوب جزیره، سواحل شمال‌شرقی جزیره هنگام و بخش‌هایی از آب‌های ساحلی حدفاصل قشم و هنگام از جمله مناطق درگیر با این آلودگی هستند.

بررسی‌های کارشناسی حاکی از آن است که عمق نفوذ آلودگی در بخش‌هایی از ساحل به‌طور متوسط حدود ۱۰ سانتی‌متر و در برخی مناطق کم‌عمق دریایی تا حدود ۳۰ سانتی‌متر برآورد شده و مشاهدۀ تاربال‌های متعدد در سواحل شمال‌شرقی هنگام و مسیر دریایی بین قشم و هنگام، لزوم پایش مستمر را دوچندان کرده است.

 منشأ این آلودگی دریایی تشخیص داده شده و جریان‌های دریایی و بادهای موسمی در انتقال لکه‌های نفتی به سمت خط ساحلی مؤثر بوده‌اند؛ کما اینکه برخی گزارش‌ها از پیشروی لکه نفتی تا حدود هفت کیلومتری سواحل عمان نیز حکایت دارد.

نخستین گزارش‌های مردمی درباره مشاهده آلودگی نفتی در سواحل شهر سوزا، روستای شیب‌دراز و سواحل روستای نقاشه جزیره قشم، شامگاه دوشنبه ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ در فضای مجازی منتشر شد و به‌دنبال آن نشست‌های هماهنگی اضطراری برگزار و عملیات پاکسازی با مشارکت تیم‌های تخصصی، دستگاه‌های اجرایی، جوامع محلی و مردم آغاز شد.

 اگرچه اداره‌کل بنادر و دریانوردی هرمزگان روز دوشنبه ۲۶ مردادماه پایان عملیات پاکسازی مناطق آلوده را اعلام کرده بود، اما با مشاهدۀ موج جدیدی از آلودگی در بازدید میدانی هیئت ارشد سازمان محیط‌زیست، مشخص شد آثار آلودگی همچنان در ساحل مشهود است و لکه‌های قیری و قیرواره‌ای به‌صورت پراکنده بر بستر شنی و ماسه‌ای ساحل نقاشه خودنمایی می‌کنند.

این فاجعه، تهدیدات جدی را متوجه اکوسیستم حساس منطقه کرده است؛ از جمله ساحل شیب‌دراز که یکی از سایت‌های مهم تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی است، و بخش‌هایی از جنگل‌های حرا که ریشه‌ها، برگ‌ها و بذرهای درختان آن در معرض آسیب قرار گرفته‌اند. 

همچنین حسین امیرتیموری، فرماندار قشم، با اشاره به جایگاه این شهرستان به عنوان یکی از قطب‌های اصلی آبزی‌پروری کشور با زنجیره کامل تولید از تکثیر بچه‌ماهی تا برداشت، نسبت به خطر آسیب به این صنعت حیاتی هشدار داد.

در واکنش به این شرایط، لاهیجان‌زاده بر بسیج امکانات با توان عملیاتی بالاتر و به‌کارگیری دستگاه‌های اجرایی بیشتر برای پاکسازی کامل سواحل طی چند روز آینده تأکید کرد.

 در خصوص مدیریت پسماندهای جمع‌آوری‌شده نیز مقرر شد خاک‌های آلوده با هماهنگی سازمان منطقه آزاد قشم در مکان مشخصی دپو شده و در مراحل بعدی با رعایت استانداردهای زیست‌محیطی برای بازیافت و استفاده در پروژه‌های عمرانی یا سایر مصارف اصلاح شوند.

میان‌بر تک‌مسیر 

گسترۀ آلودگی: درگیری ۱۲ هکتار از اراضی ساحلی و آبی قشم و هنگام (۳.۲ هکتار ساحل و ۹ هکتار آب) با عمق نفوذ ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متری آلودگی‌های نفتی.

تهدید زیست‌بوم‌های حساس: آسیب‌پذیری جنگل‌های حرا، سواحل تخم‌گذاری لاک‌پشت‌های دریایی در شیب‌دراز و خطرات جدی برای قطب آبزی‌پروری کشور.

چالش موج جدید و مدیریت پسماند: با وجود اعلام پایان پاکسازی در ۲۶ مرداد، ظهور موج جدیدی از آلودگی، مسئولان را به دپوی اصولی و بازیافت خاک‌های آلوده با همکاری منطقه آزاد قشم واداشته است.

جمع‌بندی تک‌مسیر 

بروز این آلودگی فرامرزی و دریایی در غنی‌ترین محدوده‌های خلیج فارس، بار دیگر شکنندگی اکوسیستم جزایر جنوبی را به رخ کشید؛ بحرانی که عبور از آن نیازمند پایش مستمر، عدم اتکا به گزارش‌های زودهنگام پایان کار و استقرار دائم سازوکارهای واکنش سریع زیست‌محیطی است.